Databeschikbaarheid: samen werken over organisatie- en systeemgrenzen.

Databeschikbaarheid betekent niet dat je data deelt. Het betekent dat data beschikbaar is.

Dat klinkt hetzelfde. Maar het verschil is groot.

Bij traditionele data-uitwisseling kopieer je informatie van het ene systeem naar het andere. Het gevolg: dezelfde gegevens staan op meerdere plekken. En niemand weet welke versie actueel en correct is.

Bij databeschikbaarheid blijft data in het bronsysteem. Iedereen die betrokken is bij een cliënt heeft een 360°-beeld van diezelfde persoon. Actueel. Betrouwbaar. Zonder dataduplicatie.

Drie vormen van zorg

Niet alle zorg vraagt om samenwerking. Soms ga je gewoon naar de tandarts: je wordt behandeld en gaat naar huis. Enkelvoudig en overzichtelijk.

Soms is zorg sequentieel. Je valt. Je gaat naar het ziekenhuis. Daarna revalideer je. De verantwoordelijkheid gaat stap voor stap over van de ene naar de andere organisatie.

Maar steeds vaker is zorg gelijktijdig. Meerdere organisaties werken op hetzelfde moment aan dezelfde cliënt. Ze moeten continu afstemmen, weten wat de ander doet en snel kunnen schakelen als er iets verandert.

Juist in die laatste vorm maakt databeschikbaarheid het verschil.

Het sociale domein als vergeten schakel

Een belangrijk aandachtspunt: het sociale domein wordt nog te weinig betrokken bij de zorg.

Woningcorporaties, RIBW’s, ggz-instellingen. Zij spelen een grote rol in het leven van kwetsbare mensen. Maar in de meeste zorgprocessen staan ze aan de zijlijn.

Databeschikbaarheid maakt die verbinding mogelijk. Niet door alle systemen samen te voegen. Maar door informatie op het juiste moment beschikbaar te maken voor de juiste mensen. Zo ontstaat een compleet beeld. En zo kun je als organisaties echt samenwerken rond één cliënt.

Hoe ziet dat eruit in de praktijk?

In de gezondheidsregio Midden-Holland werken zorg- en welzijnsorganisaties, inwoners, verzekeraars en gemeenten samen in Gedeelde Zorg. Voor de digitale samenwerking tussen alle betrokken partijen gebruiken zij CACAO: een netwerkzorgplatform ontwikkeld vanuit regionale samenwerkingsorganisaties (RSO’s).

De eerste usecases zijn inmiddels live: het Verkennend Gesprek voor Mentale Gezondheidsnetwerken (MGN) en Pro-actieve Zorg Planning (PZP). Twee andere regio’s – Noord- en Midden Limburg Oost en Noordoost Brabant – sluiten binnenkort aan. Samen gaat het om meer dan 1,5 miljoen inwoners.

Het platform werkt met een levensloopdossier. Elke inwoner heeft er één, van jong tot oud. Binnen dat dossier zijn werkruimtes: afgeschermde omgevingen waar behandelaren, wijkverpleegkundigen, huisartsen en het sociaal domein samen werken aan een hulpvraag.

Een concreet voorbeeld: een huisarts wil een patiënt doorverwijzen naar de ggz of het sociaal domein, maar weet niet altijd precies waar naartoe. Via het loket van MGN zijn ggz én sociaal domein aanwezig. Samen bepalen ze hoe de patiënt het beste geholpen wordt, ondersteund door zorgverzekeraars. En het werkt.

Waar begin je?

Je hoeft niet in één keer alles te veranderen. Sterker nog: dat is niet verstandig.

Begin bij netwerken die al samenwerken. Dementieconsulenten. Parkinsonnet. Proactieve zorgplanning. Zij hebben al de wil, maar ze missen alleen de tools.

Sluit daarop aan. Geef bestaande samenwerking de technologie die het verdient. En bouw van daaruit verder.

Twee concrete adviezen:

• Ga langs bij regio’s die al bezig zijn. Regio Midden-Holland heeft de ervaring en de mensen om je op weg te helpen.
• Denk niet in losse oplossingen. Eén systeem voor dementie, een ander voor ggz, weer een ander voor thuiszorg. Dat vergroot het probleem. Bouw een architectuur van databeschikbaarheid waar alle zorgprocessen in passen.

Wat levert het op?

Voor de cliënt: één consistent beeld. Minder uitleg. Betere zorg.

Voor de zorgverlener: één overzichtelijke omgeving. Minder ruis. Meer tijd voor de cliënt.

Voor de organisatie: betere samenwerking. Minder fouten. Een toekomstbestendige manier van werken.

Databeschikbaarheid is geen eindbestemming. Het is een fundament waarop je bouwt. Stap voor stap. Samen.

Wil je weten hoe dit werkt voor jouw organisatie? We denken graag met je mee.